Yorgen Fenech instab mhux ħati minn ġurija li applikat l-istandard eżiġenti meħtieġ mil-liġi kriminali. Dak il-verdett ifisser li l-prosekuzzjoni ma ppruvatx il-ħtija tiegħu lil hinn minn kull dubju raġonevoli.
Naħsbu l-ewwel fil-familja ta’ Daphne. Għal kważi disa’ snin ġarrbu l-qtil ta’ marthom, ommhom u binthom, l-esponiment tal-aktar dettalji intimi tat-telfa tagħhom fil-pubbliku, snin ta’ proċedimenti kriminali, attakki u vilifikazzjoni kontinwi, u l-piż intollerabbli tal-ġlieda għal veritajiet li l-Istat innifsu kellu d-dmir li jikxef. Nirrikonoxxu kemm ir-riżultat tal-lum irid ikun ta’ wġigħ u diżappuntanti għalihom.
Segwejna l-evidenza ppreżentata pubblikament matul dan il-proċess. Emminna, u għadna nemmnu, li l-prosekuzzjoni ppreżentat każ serju u konvinċenti. Iżda kien f'idejn il-ġurati, mhux aħna, li niddeċiedu jekk dik l-evidenza kinitx tipprova l-ħtija skont l-istandard meħtieġ mil-liġi. Huma ddeċidew li ma kinitx.
Madankollu, il-verdett tagħhom ma jirrikjedix li Malta tippretendi li l-evidenza li nstema’ matul dan il-proċess qatt ma nstemet. Ma jħassarx is-sejbiet tal-Inkjesta Pubblika. U ma jweġibx il-mistoqsijiet profondi li għad fadal dwar il-korruzzjoni, l-impunità, l-indħil politiku u l-fallimenti tal-Istat.
Dan il-proċess ġiegħel ukoll lil Malta tiffaċċja veritajiet skomdi. Smajna evidenza ta’ investigazzjoni ta’ kwalità profondament irregolari; tal-prossimità straordinarja bejn il-poter politiku, il-poter ekonomiku, il-pulizija u n-nies li ntmissew mill-investigazzjoni; u ta’ kondotta li, anke meta kienet profondament inkwetanti, kixfet lakuni serji fil-liġijiet kriminali tagħna.
Assoluzzjoni ma tneħħix dawk il-problemi.
Malta issa teħtieġ rendikont nazzjonali. Il-korruzzjoni li investigat Daphne trid tiġi pproċessata. Dawk politikament responsabbli għall-kultura ta’ impunità tas-snin ta’ Muscat m’għandhomx jiġu riabilitati fil-ħajja pubblika. L-Istat irid jaċċetta sinċerament ir-responsabbiltà tiegħu u jitlob skuża lill-familja ta’ Daphne. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-Inkjesta Pubblika jridu finalment jiġu implimentati bis-sħiħ.
Neħtieġu pulizija indipendenti, liġijiet li jikkastigaw b'mod effettiv l-ostruzzjoni tal-ġustizzja u l-abbuż tal-kariga pubblika, liġijiet u istituzzjonijiet kontra l-mafja, u protezzjoni reali għall-ġurnalisti. Irridu ngħallmu lill-ġenerazzjonijiet futuri li l-korruzzjoni, il-patroċinju u s-silenzju quddiem għemil ħażin mhumiex karatteristiċi normali tal-ħajja pubblika.
U eventwalment irridu nirrikonċiljaw. Iżda r-rikonċiljazzjoni ma tistax tinbena fuq l-insija. Trid tinbena fuq il-verità, ir-responsabbiltà u r-riforma.
Għal kważi disa’ snin, iċ-ċittadini, il-ġurnalisti u s-soċjetà ċivili rrifjutaw li jħallu d-dewmien, l-ostilità u l-eżawriment jitfu t-talba għall-ġustizzja. Illum la jivvindika u lanqas jiċħad xi kampanja: il-qrati jiddeterminaw ir-responsabbiltà kriminali, mhux il-leġittimità tal-azzjoni ċivika. Madankollu, l-esperjenza tal-aħħar disa’ snin turi għaliex il-viġilanza demokratika hija importanti.
Il-verdett iwieġeb il-mistoqsija li l-ġurija kienet meħtieġa twieġeb.
Ma jweġibx l-oħrajn kollha.
Malta trid.