Nammettu li ħadnieha bħala kumpliment. Wara snin li fihom Robert Abela injora lil Repubblika, irrifjuta li jiltaqa’ magħna u ttratta lis-soċjetà ċivili indipendenti b’disprezz, il-Prim Ministru f’daqqa waħda skopra li Repubblika hi awtorità li ta’ min jikkwotaha. Nilqgħu din il-bidla kieku jikkwotana b’onestà.
Il-Prim Ministru kkwota d-dikjarazzjonijiet tagħna wara li Yorgen Fenech inħeles mill-akkużi bħala prova li l-istituzzjonijiet ta’ Malta ħadmu kif suppost. Dan mhux dak li għedna. U mhux dak li nemmnu.
Għalhekk, ladarba l-Prim Ministru għażel li jikkwota lil Repubblika, nistednuh ikompli. Aħna nirrispettaw lill-prosekuturi li ressqu każ straordinarjament diffiċli, lill-investigaturi li ħadmu b’kuxjenza biex jikxfu l-verità, u lill-imħallef li ppresediet ġuri twil u eċċezzjonalment kumpless. Nirrispettaw l-awtorità kostituzzjonali tal-ġurija u l-effett legali tal-verdett tagħha.
Xejn minn dan ma jbiddel il-konvinzjoni tagħna, ibbażata fuq il-provi li smajna, li Yorgen Fenech ikkummissjona l-assassinju ta’ Daphne Caruana Galizia.
Ġurnalista nqatlet minħabba xogħolha. Dawk li wettqu l-qtil ammettew ir-responsabbiltà tagħhom jew instabu ħatja. Ir-raġel li aħna nibqgħu konvinti li kkummissjona dak il-qtil ħareġ ħieles. Hawnhekk m’hemm xejn li l-gvern jista’ jifraħ bih.
Ir-rispett lejn ix-xogħol tal-prosekuturi, tal-investigaturi u tal-ġudikatura ma jfissirx li napprovaw is-sistema li fiha kellhom jaħdmu.
Il-ġuri kixef investigazzjoni ta’ kwalità inkonsistenti għall-aħħar. Kixef relazzjonijiet inkwetanti bejn il-poter politiku, il-poter ekonomiku u persuni fdati bl-infurzar tal-liġi. Smajna provi dwar tnixxijiet u ndħil, nuqqasijiet fil-ġbir u l-ħarsien tal-provi, u mġiba li tqajjem mistoqsijiet serji dwar jekk persuni b’saħħithom kinux protetti meta messhom kienu investigati. Dawn il-problemi ma feġġewx din il-ġimgħa.
Ħames snin ilu, l-Inkjesta Pubblika sabet lill-Istat responsabbli għall-ħolqien ta’ klima ta’ impunità li ffaċilitat il-qtil ta’ Daphne. Robert Abela ilu Prim Ministru tul dawn il-ħames snin. Il-gvern tiegħu għadu ma implimentax ir-rakkomandazzjonijiet kollha tal-Inkjesta.
Repubblika talbitu kemm-il darba biex jaġixxi. Ipproponejna li nużaw il-proċess tal-Gvern Miftuħ biex jiġu implimentati r-rakkomandazzjonijiet pendenti. Il-gvern tiegħu abbanduna dak il-proċess u injora l-appelli tagħna. Il-Kummissjoni Ewropea, il-GRECO, l-OSCE/ODIHR u oħrajn ripetutament talbu riformi li għadhom imdewma, imdgħajfa jew injorati.
Jekk Robert Abela jaħseb li l-fehmiet ta’ Repubblika jistħoqqilhom jiġu kkwotati, hawn oħrajn li jista’ jikkwota.
Il-gvern għandu issa:
- • Jimplimenta r-rakkomandazzjonijiet kollha tal-Inkjesta Pubblika, b’kalendarju ppubblikat u monitoraġġ trasparenti.
- • Jiggarantixxi pulizija u prosekuzzjoni ġenwinament indipendenti, protetti minn indħil politiku u minn qrubija perikoluża lejn il-poter politiku u ekonomiku.
- • Jinvestiga dak li kixef dan il-ġuri, fosthom il-provi ta’ leaks, indħil, nuqqasijiet fil-ġbir jew il-ħarsien tal-provi u xkiel possibbli minn uffiċjali pubbliċi jew membri tal-Pulizija.
- • Jinvestiga u jressaq il-Qorti dwar il-korruzzjoni li kienet qed tinvestiga Daphne. L-assassinju tagħha ma jistax jinfired mill-korruzzjoni u mir-relazzjonijiet politiċi u kummerċjali li kienet qed tikxef.
- • Jintroduċi liġijiet effettivi kontra l-mafja u kontra t-tfixkil tal-ġustizzja, biex il-pajjiż ikun jista’ jikkonfronta l-kriminalità organizzata u interessi kriminali b’saħħithom.
- • Ilesti r-riformi għall-ħarsien tal-ġurnalisti u tal-ġurnaliżmu mitluba mill-Inkjesta Pubblika u mill-istituzzjonijiet internazzjonali.
- • Jerġa’ jistabbilixxi djalogu ġenwin mas-soċjetà ċivili indipendenti u jaħdem magħna biex jitwettqu r-riformi tas-saltna tad-dritt li Malta ilha wisq tipposponi.
Robert Abela ma qatilx lil Daphne Caruana Galizia. Ma mexxiex din l-investigazzjoni, ma kienx il-prosekutur li ffaċċja lil Yorgen Fenech u ma tax il-verdett tal-ġurija. Imma hu l-Prim Ministru li kellu ħames snin minn meta Inkjesta Pubblika qalet lil Malta x’mar ħażin u x’kellu jinbidel.
Kull rakkomandazzjoni li tħalliet tiġma’ t-trab hija responsabbiltà politika tiegħu. Kull twissija internazzjonali li ġiet injorata hija responsabbiltà politika tiegħu. Kull riforma li ġiet posposta hija responsabbiltà politika tiegħu. U kull ġurnata oħra li dawn in-nuqqasijiet jitħallew jippersistu żżid ma’ dik ir-responsabbiltà.
Malta mhix se toħroġ minn din il-kriżi billi l-Prim Ministru jikkongratula lilu nnifsu. Jeħtieġ tmexxija, umiltà u riforma.
Il-Prim Ministru fl-aħħar iddeċieda li jikkwota lil Repubblika. Nittamaw li issa jibda jisma’ dak li fil-fatt qed ngħidu.
04.09.2026