Tliet NGOs ħeġġew lill-Kummissjoni Ewropea biex iżżomm skrutinju mill-qrib tas-saltna tad-dritt ta’ Malta, u qajmu tħassib dwar is-sistema ġudizzjarja tal-pajjiż, il-qafas kontra l-korruzzjoni, il-libertà tal-midja u l-implimentazzjoni ta’ riformi ewlenin mill-gvern, qalet stqarrija.
Rappreżentanti tal-NGOs aditus Foundation, Repubblika u l-Daphne Caruana Galizia Foundation iltaqgħu mal-Kummissarju Ewropew Michael McGrath nhar il-Ħamis biex jiddiskutu dak li ddeskrivew bħala nuqqasijiet persistenti li jaffettwaw l-istituzzjonijiet demokratiċi u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali f’Malta.
Fi stqarrija konġunta, l-organizzazzjonijiet qalu li parti sinifikanti mid-diskussjoni ffokat fuq is-sistema ġudizzjarja ta’ Malta, li ddeskrivewha bħala waħda li għadha għalja u eċċessivament bil-mod għall-vittmi u l-familji tagħhom minkejja impenji ripetuti għar-riforma.
Huma qajmu wkoll tħassib dwar in-nuqqas kontinwu ta’ diġitalizzazzjoni fil-qrati, minkejja l-finanzjament tal-UE maħsub biex itejjeb l-effiċjenza tas-sistema tal-ġustizzja.
L-organizzazzjonijiet esprimew ukoll tħassib dwar id-diffikultà tal-aċċess għad-dejta dwar il-proċedimenti tal-qorti kriminali, u qalu li dan jagħmilha diffiċli biex jiġi vvalutat il-progress u biex jiġu identifikati n-nuqqasijiet persistenti.
Huma appellaw biex id-dejta dwar il-każijiet kriminali tiġi inkluża fit-Tabella ta' Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE biex titjieb it-trasparenza u l-monitoraġġ tal-prestazzjoni tal-qorti ta' Malta.
Il-laqgħa indirizzat ukoll l-indipendenza ġudizzjarja, bl-organizzazzjonijiet jargumentaw li l-ħatra tal-Prim Imħallef għandha tiġi determinata minn membri tal-ġudikatura aktar milli mill-politiċi biex tissaħħaħ il-fiduċja pubblika fl-indipendenza u l-imparzjalità tal-qrati.
Huma ddiskutew ukoll il-bidliet proposti mill-gvern għall-ħatra ta’ membri ta’ tribunali kważi-ġudizzjarji, fejn iddeskrivew l-abbozz ta’ leġiżlazzjoni bħala opportunità mitlufa biex tissaħħaħ l-indipendenza u l-imparzjalità ta’ dawn il-korpi, qalet id-dikjarazzjoni.
L-organizzazzjonijiet qajmu wkoll tħassib dwar dak li ddeskrivew bħala n-nuqqas tal-gvern li jimplimenta r-rakkomandazzjonijiet tal-inkjesta pubblika dwar l-assassinju ta’ Daphne Caruana Galizia.
Kważi ħames snin wara li ġie ppubblikat ir-rapport tal-inkjesta, ħafna mir-rakkomandazzjonijiet tagħha għadhom jew parzjalment implimentati jew mhux implimentati, u dan jirrifletti dak li l-organizzazzjonijiet iddeskrivew bħala nuqqas kontinwu ta’ rieda politika biex jiġu indirizzati l-fallimenti sistemiċi identifikati mill-bord tal-inkjesta.
Il-gruppi esprimew ukoll tħassib dwar “id-dgħufija” tal-qafas kontra l-korruzzjoni ta’ Malta, fejn semmew it-tneħħija tad-dritt tal-individwi li jitolbu inkjesti maġisterjali quddiem il-qorti kriminali, it-terminazzjoni tal-prosekuzzjonijiet tal-ħasil tal-flus permezz ta’ soluzzjonijiet tat-taxxa u bidliet fil-miżuri tal-iffriżar tal-assi f’każijiet ta’ ħasil tal-flus.
L-NGOs qalu li dawn l-iżviluppi jkomplu jaggravaw in-nuqqas ta’ Malta li ilha ma tikseb kundanni f’każijiet ta’ korruzzjoni ta’ profil għoli.
L-NGOs ikkritikaw ukoll in-“kważi assenza” ta’ involviment bejn l-awtoritajiet Maltin u s-soċjetà ċivili, partikolarment fir-rigward tar-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea għal parteċipazzjoni pubblika akbar fil-proċess leġiżlattiv.
Il-Kummissjoni Ewropea infurmat lill-organizzazzjonijiet li kienet ikkomunikat it-talba tagħhom biex jiġu kkonsultati dwar il-leġiżlazzjoni proposta li tirregola l-NGOs u li tistabbilixxi Istituzzjoni Nazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem, qalet id-dikjarazzjoni.
L-organizzazzjonijiet qalu li l-Kummissarju McGrath assigurahom ukoll li se jwassal lill-awtoritajiet Maltin ix-xewqa tagħhom li jidħlu f’diskussjonijiet dwar kwistjonijiet tal-istat tad-dritt fl-interess pubbliku.
L-NGOs irringrazzjaw lill-Kummissarju McGrath għal-laqgħa u qalu li kienu ħerqana li jaraw ir-rakkomandazzjonijiet tagħhom tradotti f'azzjoni konkreta mill-gvern Malti.